Ürtiker (kurdeşen), deride aniden ortaya çıkan kaşıntılı, kızarık ve kabarık lezyonlarla seyreden bir hastalıktır. Kabarıklıklar genellikle kısa sürede, çoğunlukla 24 saat içinde kaybolurken vücudun başka bölgelerinde yenileri ortaya çıkabilir. Altı haftadan kısa süren ürtiker akut, altı haftadan uzun süren ise kronik ürtiker olarak adlandırılır.
Ürtiker neden olur?
Ürtiker, derideki mast hücrelerinden histamin ve diğer maddelerin salınması sonucu gelişir. Enfeksiyonlar, bazı ilaçlar, yiyecekler veya soğuk, sıcak, basınç ve egzersiz gibi fiziksel etkenler bazı hastalarda ürtikeri tetikleyebilir. Ancak özellikle kronik ürtikerde çoğu zaman belirli bir neden veya alerjen saptanamaz.
Anjiyoödem nedir?
Anjiyoödem, derinin daha derin tabakalarında gelişen şişliktir. En sık göz kapakları ve dudaklarda görülmekle birlikte elleri, ayakları ve ağız içini de etkileyebilir. Ürtikerle birlikte veya tek başına görülebilir.
Ürtiker nasıl tanı ve tedavi edilir?
Tanıda hastanın öyküsü ve dermatolojik muayene çoğu zaman yeterlidir. Her ürtiker hastasında rutin olarak alerji testi yapılması gerekmez; gerekli incelemeler hastanın öyküsüne ve ürtikerin tipine göre belirlenir. Tedavide tetikleyici bir etken varsa bundan kaçınmak ve antihistaminik tedaviler temel yaklaşımı oluşturur; dirençli olgularda farklı tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Her ürtiker alerji değildir; özellikle kronik ürtikerde çoğu hastada belirli bir alerjen saptanmaz.
Dil veya boğazda şişme, nefes almada ya da yutmada güçlük gelişmesi durumunda acil tıbbi değerlendirme gerekir.